Voorbij Gibraltar

Laurierbos
Arno leest voor:

Het is even schrikken. Net buiten het dorp Erjos, waar we uit de bus gestapt zijn, is de grond zwartgeblakerd. Verkoolde stammen steken hun takken wanhopig de lucht in. Bosbranden teisterden Tenerife en Gomera deze zomer en hier zien we voor het eerst het trieste resultaat. Als we de heuvel oplopen kleuren de bomen spoedig weer groen en aan de andere kant kijken we in een dondergroene vallei met aaneengesloten bos. We wandelen op het Teno-massief over oud vulkanisch gesteente op de noordwestpunt van Tenerife.

Het bos is heel bijzonder. Er groeien bomen met laurierachtige bladeren. De atmosfeer is vochtig en donker. We bevinden ons op ongeveer duizend meter hoogte en hier hangt vaak mist en bewolking. Vochtige oceaanlucht stijgt op tegen de bergen en condenseert op deze hoogte. De temperatuur blijft hier tamelijk constant en het vriest nooit. Onder de altijdgroene bomen groeien veel varens en mossen. Dit nevelwoud dat de naam laurierbos draagt is een hele aparte levensgemeenschap met tientallen planten- en diersoorten die nergens anders voorkomen, zoals de laurierduif.

Het laurierbos bedekte grote delen van het huidige Europa en Noord-Afrika. Tijdens de ijstijden is het bostype uit Europa verdwenen en door verdroging van de Sahara in de laatste 20.000 jaar ook uit Noord-Afrika. Ten slotte kon deze zogenaamde ‘tertiaire flora’ alleen op de Macaronesische eilanden overleven; de Canarische eilanden, Madeira en de Azoren. Sinds de vijftiende eeuw, met de komst van de Spanjaarden, is veel bos veranderd in landbouwgrond of ingrijpend gewijzigd door houtoogst en aanplant van andere boomsoorten. Het meest oorspronkelijke bos staat nog in afgelegen gebieden met steile hellingen.

We volgen de brede bosweg die een bochtige route op gelijke hoogte langs de steile hellingen beschrijft, van de brede kom aan het eind van het erosiedal. Na vele kilometers nemen we het smalle bospad door het dal naar beneden. Op dit pad krijgen we meer het gevoel door een oerwoud te lopen. Op uitzichtpunten zien we de broccolistructuur van het kronendak en kunnen we de grote ‘woudreuzen’ van het laurierbos onderscheiden. Boven ons hangen baardmossen aan de takken. In open plekken staan metershoge struiken van de boomheide. Hoe verder we dalen hoe opener het bos wordt. We zien oude landbouwterrassen en ru├»nes van boerderijtjes. Het landbouwareaal op Tenerife neemt af. Met de dienstverlening aan toeristen wordt meer geld verdiend dan met moeizame landbouw in smalle valleien. De spontane pioniervegetatie op de verlaten terrassen is het begin van nieuwe bosvorming. Het heeft er alle schijn van dat het oorspronkelijke laurierbos weer gaat uitbreiden dankzij de massale komst van toeristen.