Voorbij Gibraltar

Medina
Arno leest voor:

Ik vind het eigenlijk al druk genoeg geweest vandaag met de autorit van Azrou naar Fez met een tussenstop in het stadje Sefrou, waar we aanvankelijk wilden overnachten. De rommel en het verlopen uiterlijk van de huizen in de medina van Sefrou doen ons echter al snel besluiten verder te reizen naar Fez. Roelie wil vanmiddag nog de beroemde leerververij zien. We lopen vanuit ons hotel via de Bab Boujeloud de medina Fez-el-Bali binnen. Het is druk op straat. In de smalle hoofdstraat Talaa Kabira, die nog geen vijf meter breed is, worden we meegezogen in de stroom gehaaste wandelaars. Via de Souk el Attarin komen we bij de Kairaouine moskee. Ik word voortdurend aangesproken door mannen die handelswaar en diensten als gids aanbieden. Op de Place Seffarine komen we even bij. Ik raadpleeg de stadsplattegrond in de Rough Guide Marokko.

De wirwar van smalle steegjes, de drukte op straat en een grieperig gevoel veroorzaken een chaos in mijn hoofd. Roelie gaat in op het aanbod van een opvallend jochie met rood haar die de weg naar de ‘tannery’ kan wijzen. Ik loop met tegenzin mee. We lopen achter een grote groep toeristen aan die onder begeleiding een smal steegje in stroomt. Als Roelie met het jochie een portiek in duikt ‘to my uncle for picture of tannery’, blijf ik in het steegje wachten. Na tien minuten komt Roelie via een andere portiek weer tevoorschijn. Ze heeft inderdaad een blik van boven op de ververij kunnen werpen met betaling van een fooi aan de ‘oom’. Het jochie blijft als een vlieg aan ons kleven en zeurt om zijn fooi. Als ik hem zat ben en hem met stemverheffing terecht wijs kijken omstanders ons met verbazing aan. Het jochie druipt mopperend af.

Fez-el-Bali is een middeleeuwse medina. Omgeven door hoge stadsmuren met enkele grote poorten (Bab) is de ruimte gevuld met een fijnmazig netwerk van smalle straten en steegjes en met gebouwen van enkele verdiepingen met platte daken en kleine patio’s. In Fez-el-Bali wonen op een oppervlakte van twee bij anderhalve kilometer ruim 150.000 mensen. Er staan 13.000 historische gebouwen en er zijn 10.000 bedrijfjes gevestigd. De kleine winkeltjes zijn tot de nok gevuld met handelswaar en er is enkel plaats voor de verkoper. De klanten kopen vanaf de straat. Het ruimtegebruik is extreem efficiënt. De medina is autovrij en de producten worden met muildieren, handkarren of op de schouder gedragen in en uit gebracht.

De leerververij lijkt een bijna middeleeuws relict van ambachtelijke bedrijvigheid in de medina. Maar op de tweede dag in Fez, als we in een rustig tempo de culturele hoogtepunten van de medina bewonderen, zien we nog meer schilderachtige voorbeelden. Koperslagers bewerken op de Place en Nejjarin met hun hamers het metaal. Toevallig zien we door een openstaande poort een werkplaats voor het bewerken van schapenvachten. De ambachtsman legt met plezier zijn lange mes even neer waarmee hij de vachten scheidt van de huiden. Hij leidt ons voor een goede fooi graag even rond in de voormalige gevangenis met de grote luchtplaats. Het is voor hem nu hoogseizoen. Het is de week na het offerfeest en de huiden van de ritueel geslachte dieren liggen overal hoog opgetast. In zo’n wonderlijke omgeving kan ik de weerzinwekkend weeïge lucht voor even weerstaan.





Neem een kijkje in de leerververij Chouwara.



Bekijk het hele proces van snijden, schoonmaken, looien, verven
en bewerken van de huiden.